Ծիծեռնակը բույն էր շինում,
Ե՛վ շինում էր , և՛ երգում,
Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝
Առաջվա բույնն էր հիշում:
Մեկ անգամ էր նա բույն շինել
Եվ շատ անգամ կարկատել,
Բայց այս անգամ վերադարձին
Բույնն ավերակ էր գտել:
Այժմ նորից բույն էր շինում,
Ե՛վ շինում էր , և՛ երգում,
Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝
Առաջվա բույնն էր հիշում:
Նա հիշում էր անցած տարին
Իր սնուցած ձագերին,
Որոնց ճամփին հափշտակեց
Արյունարբու թշնամին:
Բայց նա կրկին բույն էր շինում,
Ե՛վ շինում էր , և՛ երգում,
Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝
Առաջվա բույնն էր հիշում:
Առաջադրանքներ
- Կարդա՛ բանաստեղծությունը` դուրս գրելով ու բացատրելով անծանոթ բառերը:
- Շյուղ֊ճյուղ, ոստ
- Կարկատել֊կարել, միացնել, կպցնել
- Սունուցած֊կերակրած, սնած
- Արյունարբու֊ արյան ծարավ, գիշատիչ
- Հափշտակել֊բռնի ուժով գրավել, գողաալ, առևանգել
- Ընդգծված բառերը փոխարինի’ր հոմանիշ բառերով, կարդա’ ու դիտարկումներ արա:
- Շինել֊կառուցել
- Շյուղ֊ճյուղ
- Այժմ֊նորից, կրկին
- Սնուցած֊կերակրած, սնած
- Հափշտակել֊խլել, գողանալ, թալանել
- Արյունարբու֊արյունախում, դաժան
- Կրկին֊այժմ, նորից
- Բանաստեղծության համար նոր վերնագիր հորինի՛ր։
- «Բարի ծիծեռնակը»
- Ո՞վ է այս բանաստեղծության հերոսը:
- Բանաստեղծության հերոսը մայր ծիծեռնակն է։
- Նկարագրի՛ր ծիծեռնակին:
- Ծիծեռնակը մկրատաձև պոչիկ ունի, սև է, բայց փորիկը սպիտակ։
- Մանրամասն բնութագրիր ծիծեռնակին` օգտվելով բանաստեղծության բնութագրումներից:
- Մայր ծիծեռնակը աշխատասեր է․ նա ամեն տարի, գարնան գալու հետ, կարկատում է իր հին բույնը․ երգելով նոր շյուղեր է ավելացնում և հիշում իր կորցրած ձագերին, որոնց ճանապարհին հափշտակել էր արյունարբու թշնամին։
- Առանձնացրո’ւ քեզ ամենից դուր եկած հատվածը և վերլուծի’ր:
- Ծիծեռնակը բույն էր շինում,
- Ե՛վ շինում էր , և՛ երգում,
- Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝
- Առաջվա բույնն էր հիշում:
- Այս հատվածում ծիծեռնակը նորոգում է իր բույնը և հիշում է իր առաջվա բույնը։
- Արձակ շարադրի’ր բանաստեղծությունը և վերլուծի’ր:
- Ինչո՞ւ է բանաստեղծությունը այսպես վերնագրված:
- Որովհետև մայրն ծիծեռնակը բանստեղծության մեջ անընդհատ հիշում է իր հին բույնը և իր ձագերին։
- Ի՞նչ գիտես ծիծեռնակների մասին: Պատմի՛ր:
- Ես ծիծեռնակների մասին շատ բան չգիտեմ, բայց իմ կարդացած ստեղծագործություներից հասկացել եմ, որ նրանք լավ մայրեր են և ամեն գարնան վերադառնում են և նորոգում են իրենց բույնը։
- Տեղեկատվական աղբյուրներից նյութեր հավաքիր ծիծեռնակների մասին:
Հայտնի է 179 տեսակ, իսկ Հայաստանում՝ 5 տեսակ՝ գյուղական ծիծեռնակ, քաղաքային ծիծեռնակ, առափնյա ծիծեռնակ, ժայռային ծիծեռնակ, շիկագոտի ծիծեռնակ։
Ծիծեռնակները ապրում են Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում, ինչպես նաև Հյուսիսային Ամերիկայում և Հարավային Ամերիկայում։
Ծիծեռնակների թռիչքին նայելիս կարելի է կարծել, թե նրանք հենց այնպես թռչում են, խաղում արևի ճառագայթների հետ: Իրականում նրանք անդադար աշխատում են՝ միջատներ են որսում: Իսկ դուք գիտե՞ք որ երբ որ ծիծեռնակը ցածր է թռչում, դա նշանակում է, որ շուտով անձրև է լինելու, իսկ երբ նա բարձր է թռչում, դա նշանակում է, որ արևոտ եղանկ է լինելու: Բայց բանն այստեղ ոչ թե ծիծեռնակներն են, այլ այն միջատները, որոնց նրանք որսում են: Անձրևից առաջ, երբ օդն ավելի է խոնավանում, միջատների թևիկներն ուռչում են և ծանրանալով նրանց ավելի ներքև են քաշում: Եթե մենք կարողանայինք օդում ծիծեռնակներից բացի նկատել նաև փոքրիկ միջատներին, ապա անմիջապես ամեն ինչ կհասկանայինք:
Ծիծեռնակները միջատներին որսում են միայն օդում: Բայց հեշտ չէ որսալ այնքան միջատ, որ բավականացնի թե իրենց, թե իրենց ձագուկներին: Այ դրա համար էլ ծիծեռնակն ամբողջ օրը, մինչև մութն ընկնելը անց է կացնում օդում, միայն երբեմն նստում է հանգստանալու ծառի բարակ ոստին կամ հաղորդալարին: Իսկ բնի մոտ ծիծեռնակը թռչում է հարյուրավոր անգամներ և ամեն անգամ իր ձագուկներին կերակրում է մի քանի միջատիկով:
Ծիծեռնակը հազվադեպ է իջնում գետնին, որովհետև վատ է քայլում և գետնից էլ դժվարությամբ է վեր թռչում: Ջուրն անգամ խմում է թռչելիս՝ կտուցով որսալով կաթիլը:
Իրենց բները ծիծեռնակները կառուցում են այնպիսի տեղերում, որտեղից հեշտ է անմիջապես սրընթաց թռչելը՝ քարափներին, պատերին, կտուրներին: Բները հիմնականում կառուցված են ծղոտի կտորներից ու ամրացված են հողով ու կավով: Քաղաքաբնակ ծիծեռնակների բները գնդաձև են, գյուղաբնակներինը՝ բաժականման: Իսկ ծովափնյա ծիծեռնակները երբեմն փոսիկներ են փորում ու այնտեղ պատրաստում իրենց բույնը:
- Բանաստեղծության ծիծեռկանին համեմատի՛ր Հ. Թումանյանի Մայրը պատմվածքի ծիծեռնակի հետ: Նշի’ր ընդհանրությունները և հիմնավորի՛ր պատասխաններդ։
- երկու ստեղծագործությունների մեջ էլ մայր ծիծեռնակները կորցնում են իրենց ձագերին։
Իսկ սա իմ անցած տարվա տեսանյութն է բանաստեղծության կատարմամբ՝
ՌՈՒԲԵՆ ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ 